Khung Pháp lý & Vận động Quyền tại Việt Nam
Cẩm nang đối chiếu luật nhân quyền quốc tế và khung pháp lý Việt Nam về quyền chuyển đổi giới tính, hôn nhân cùng giới và chống phân biệt đối xử.
Các Bước Đọc Đề Xuất
Bộ nguyên tắc Yogyakarta về Xu hướng tính dục và Bản dạng giới
Tác giả: Nhóm chuyên gia Quốc tế về Nhân quyền
Văn kiện pháp lý quốc tế mang tính nền tảng lịch sử về việc áp dụng luật nhân quyền quốc tế đối với các vấn đề xu hướng tính dục và bản dạng giới. Bản tài liệu này tích hợp toàn văn Bộ nguyên tắc Yogyakarta ban đầu (thông qua năm 2006 tại Indonesia) và Bộ nguyên tắc Yogyakarta cộng 10 (thông qua năm 2017 tại Geneva), được Thư Viện Giới dịch thuật và hiệu đính đầy đủ sang tiếng Việt. Văn kiện gồm 38 nguyên tắc bao quát toàn bộ các quyền cơ bản của con người: quyền sống, quyền không bị tra tấn và phân biệt đối xử, quyền tự do biểu đạt, quyền được công nhận trước pháp luật, quyền y tế và hôn nhân. Đây là văn kiện chuẩn mực quốc tế cao nhất làm kim chỉ nam cho các cuộc cải cách lập pháp vì quyền LGBT trên toàn thế giới.
Tìm hiểu quyền của người đồng tính, song tính, chuyển giới và liên giới tính ở Việt Nam
Tác giả: Trương Hồng Quang
Cuốn sách cung cấp kiến thức nền tảng, pháp lý và xã hội về nhóm cộng đồng LGBT+ tại Việt Nam, bao gồm 2 phần lớn: Phần 1 - Nhận diện chung: Cung cấp các khái niệm cơ bản và cách nhận diện người đồng tính, song tính, chuyển giới và liên giới tính dưới góc độ khoa học xã hội và sinh học giới. Phần 2 - Khía cạnh quyền: Trình bày và phân tích các quy định về quyền của nhóm người này dựa trên tinh thần của pháp luật quốc tế cũng như hệ thống pháp luật, chính sách hiện hành tại Việt Nam.
Quyền của tôi
Tác giả: Lương Thế Huy, Đinh Hồng Hạnh, Viện iSEE, Trung tâm ICS
Quyền của tôi là cẩm nang pháp lý toàn diện dành cho cộng đồng người đồng tính, song tính, chuyển giới và liên giới tính (LGBTI) tại Việt Nam, do Viện iSEE phối hợp cùng Trung tâm ICS cập nhật và phát hành năm 2023. Cuốn sách hệ thống hóa toàn bộ các quy định pháp luật hiện hành liên quan trực tiếp đến đời sống của người LGBTI tại Việt Nam, bao gồm: quyền nhân thân, quyền bình đẳng trong lao động, các giao dịch tài sản và hợp đồng của các cặp đôi cùng giới, quyền tiếp cận y tế và giáo dục. Không dừng lại ở việc phổ biến kiến thức luật, cẩm nang còn đóng vai trò là sách chỉ dẫn tự vệ pháp lý thực hành, hướng dẫn chi tiết cách xử lý khi bị xâm phạm quyền riêng tư, bị bạo lực gia đình hoặc đối mặt với các tranh chấp hành chính.
Dưới một mái nhà: Tìm hiểu trải nghiệm, thách thức và nhu cầu của các cặp đôi cùng giới tại Việt Nam
Tác giả: Viện iSEE, UNDP Việt Nam
Báo cáo nghiên cứu 'Dưới một mái nhà: Tìm hiểu trải nghiệm, thách thức và nhu cầu của các cặp đôi cùng giới tại Việt Nam' do Viện iSEE và UNDP Việt Nam đồng thực hiện. Nghiên cứu khám phá sâu sắc đời sống chung sống thực tế của các cặp đôi cùng giới tại nhiều tỉnh thành. Báo cáo làm rõ các rào cản nghiêm trọng về mặt pháp lý và an sinh xã hội mà các cặp đôi phải gánh chịu do thiếu vắng sự công nhận hôn nhân hợp pháp, bao gồm quyền sở hữu tài sản chung, đứng tên mua nhà, quyền giám hộ y tế khẩn cấp, nhận con nuôi và thừa kế. Dữ liệu thực chứng khẳng định nhu cầu cấp thiết về sự công nhận bình đẳng của pháp luật nhằm bảo vệ các gia đình cùng giới ổn định và hạnh phúc dài lâu.
Đánh giá tác động kinh tế của hôn nhân cùng giới tại Việt Nam
Tác giả: Nguyễn Khắc Giang, Phạm Khánh Nam, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VESS), Viện iSEE
Báo cáo nghiên cứu kinh tế lượng độc lập mang tính đột phá do Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VESS) phối hợp với Viện iSEE thực hiện năm 2021. Nghiên cứu tiên phong sử dụng các mô hình kinh tế học để định lượng tác động tài chính và phúc lợi xã hội của việc hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chứng minh rằng việc công nhận hôn nhân cùng giới không chỉ bảo đảm quyền con người mà còn mang lại lợi ích kinh tế đáng kể: gia tăng nguồn thu ngân sách từ dịch vụ cưới và du lịch, nâng cao năng suất lao động nhờ giảm áp lực tâm lý và giảm chi phí điều trị sức khỏe tâm thần. Báo cáo cung cấp luận cứ kinh tế học vững chắc củng cố cho tiến trình vận động bình đẳng hôn nhân trong nước.
Kinh nghiệm Quốc tế về quyền nhân thân và tài sản của người chuyển đổi giới
Tác giả: Mạc Thị Hoài Thương, UNDP Việt Nam
Báo cáo nghiên cứu 'Kinh nghiệm Quốc tế về quyền nhân thân và tài sản của người chuyển đổi giới' do TS. Mạc Thị Hoài Thương (Đại học Luật Hà Nội) thực hiện dưới sự bảo trợ của UNDP Việt Nam và dự án PAPI. Nghiên cứu rà soát toàn diện khung pháp lý và thực tiễn lập pháp tại nhiều quốc gia trên thế giới về việc công nhận giới tính hợp pháp và các hệ quả pháp lý liên quan. Báo cáo phân tích sâu sắc các quyền nhân thân cơ bản như cải chính hộ tịch, thay đổi tên gọi, quyền kết hôn, quyền nhận con nuôi, cũng như các quyền tài sản và thừa kế của người chuyển đổi giới. Trên cơ sở đó, tài liệu đúc kết các bài học kinh nghiệm quốc tế quý báu, đóng góp bằng chứng học thuật trực tiếp cho quá trình xây dựng dự thảo Luật Chuyển đổi giới tính tại Việt Nam.
Tham vấn cộng đồng người chuyển giới và đa dạng giới về dự thảo luật chuyển đổi giới tính
Tác giả: Nguyễn Quốc Anh, Đắc Thị Kiều Hồng, Đặng Thùy Dương
Báo cáo tham vấn cộng đồng mang tính thực chứng cao do tổ chức IT’S T TIME và Viện iSEE thực hiện vào tháng 8 năm 2022, thu thập trực tiếp ý kiến đóng góp tâm huyết của 26 đại diện người chuyển giới và đa dạng giới tại nhiều địa phương đối với bản Dự thảo Luật Chuyển đổi giới tính do Ban soạn thảo Bộ Y tế đề xuất. Báo cáo phân tích chuyên sâu góc nhìn của những người thụ hưởng trực tiếp chính sách về các nội dung mấu chốt: điều kiện xác định lại giới tính, yêu cầu can thiệp y tế (sử dụng hormone, phẫu thuật bộ phận sinh dục), quyền thay đổi giấy tờ tùy thân, cũng như quyền kết hôn và quan hệ gia đình sau khi chuyển đổi giới tính. Báo cáo vạch rõ những rào cản kỹ thuật nếu áp đặt tiêu chuẩn y tế quá khắt khe, đồng thời phản ánh nguyện vọng tha thiết của cộng đồng về một đạo luật nhân văn, linh hoạt và tôn trọng quyền tự quyết.
Lời khuyên khi theo lộ trình
- ✓Nên hoàn thành từng tài liệu theo thứ tự gợi ý để nắm chắc kiến thức từ nền tảng đến chuyên sâu.
- ✓Ghi chú lại các thuật ngữ mới vào sổ tay hoặc đối chiếu với Thuật ngữ giới.
- ✓Nếu có thắc mắc, hãy gửi câu hỏi hoặc thảo luận với các tổ chức đồng hành.